خانم های نرم افزارآزاد کجا هستند؟

این سوال ممکنه برای هر کس که به نوعی با نرم افزار آزاد/اپن سورس کار می کنه پیش بیاد! سوال از این قراره که چرا میزان مشارکت خانم ها چه به لحاظ کاربر چه به لحاظ توسعه دهنده در اجتماع کاربران و توسعه دهندگان نرم افزار آزاد/متن بازنسبت به آقایون کمتر هست؟ البته اگه بخواهیم به مساله به صورت کلان نگاه کنیم این مساله میتونه خیلی کلی تر باشه. بدین صورت که چرا تعداد خانم ها کلا در فناوری های اطلاعات و ارتباطات نسبت به آقایون کمتره و کلی تر بخواهیم به قضیه نگاه کنیم بدین صورت میشه که چرا تعداد خانم ها کلا در رشته های فنی و مهندسی نسبت به آقایون کمتره؟ برگردیم به عنوان اصلی و فعلا به مساله در حیطه نرم افزار آزاد/ متن باز نگاه کنیم. البته همین جا بگم هر ۳ سوالی که در بالا ذکر شد فقط مختص مملکت ما نیست بلکه در همه جای دنیا وجود داره. شاید بنا به دلایل فرهنگی و اجتماعی در کشورهایی مثل کشور ما نسبت به کشورهای غربی این مساله حادتر باشه. به نظرم بد نباشه در ابتدا به یک آمار و ارقامی در این زمینه توجه کنیم، البته آمار دقیقی قطعا وجود ندارد ولی آمارهای تقریبی با دقت خوبی نزدیک به هم هستند. به عنوان نمونه آمار موجود در این سایت را ببینیم: (خانم ها: بخش نارنجی نمودار ، آقایان: بخش آبی نمودار )

نمودار ۱- تعادل جنسیت، آمارها نشان می دهند که در سطح دنیا تعداد زنان با مردان برابراست

نمودار ۲- در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات، نسبت مشارکت خانم ها به آقایان بین ۲۵% تا ۳۵% می باشد

نمودار ۳- در اجتماع نرم افزارآزاد، نسبت مشارکت خانم ها به آقایان بین ۱/۱% تا ۵% می باشد

خلاصه این تحقیق در مورد این سوال که ممکنه سوال خیلی ها باشه و مهم تراز اون جواب هاش و راهکارهایی که این تحقیق ممکنه بتونه ارایه بده احتمالا راهگشای خیلی از افراد به خصوص خانم های محترمی که به تازگی با این نرم افزارها آشنا شده اند باشه. مثل هر تحقیقی ابتدا باید یک گنجینه ای از آمار و ارقام و اطلاعات نسبتا دقیق داشته باشیم. در مرحله دوم باید از اطلاعات مرحله قبل به عنوان ورودی استفاده کرده با مطالعه تحلیل های دیگران و مطالعات خودمان و بتوانیم مساله را تحلیل کنیم و در فاز سوم راهکارهایی برای بهبود این معضل ارایه کنیم.
پس منتظر مقالات بعدی در این زمینه باشید. در ضمن دو نفر از خانم های محترم کامیونیتی کاربران لینوکس و نرم افزارهای آزاد/متن باز ایران با بنده در این تحقیق همکاری و هم فکری می کنند که همین جا ازشون تشکر می کنم. خوشحال میشم اگر دوستان عزیز دیگری هم مایل باشند در این تحقیق همکاری و هم فکری کنند. همین جا می تونند اعلام کنند یا اینکه با بنده تماس بگیرند.

۱۷ اندیشه نیک

  1. توکلی فرمودند:

    سلام
    اول از همه فکر کنم بهتره وبلاگت رو به صورت ماهنامه در بیاری :) ۳۶ روز
    طول کشید تا آپدیت کنی :(
    دوم از همه خیلی خیلی دمت گرم که روی این مسأله داری کمی کنجکاوی می کنی.
    خودم خیلی وقته که همین سؤال را تو ذهنم داشتم. مثلاً چرا با این که حدود
    ۹۰% هم ورودی های من در رشته کامپیوتر خانم هستند، چرا آن اقلیت کمتر مرد
    بیشتر خودشان را توی زمینه های کامپیوتری نشان می دهند؟ چرا خانم ها کمتر
    حس کنجکاوی در مباحث کامپیوتری نشان می دهند؟ (یعنی با وجود علاقه به این
    مباحث، کمتر قدم عملی برایش بر می دارند و یک جور ترس توی وجودشان است) و

    توی زمینه ی نرم افزارهای آزاد که دیگه نگو، آدم همش فکر می کنه که جلسات
    گروه کاربران لینوکس فقط مردانه است :)
    الآن هم یک موضوع پیش آمده که خیلی برایم حساسه و خیلی بیشتر از مواقع
    دیگر دنبال جواب آن هستم.
    امیدوارم که نتایج بررسی هایت را زودتر بخوانم :) (نری تا دو ماه دیگه،
    من نصفه جون می شم)

  2. saied فرمودند:

    سلام بر شما توکلی عزیز. ایمیل شما مبنی بر اینکه نمی توانید نظر بفرستید را دریافت کردم. اگر اجازه بدهید یک مقدار بررسی کنم ببینم مشکل از کجا بوده. ولی نفرموده بودید که دقیقا چه مشکلی پیش میومده. فقط گفته بودید ۲ خط بیشتر نمی تونم تایپ کنم. امیدوارم اگه این مشکل هست بتونم سریع برطرفش کنم. نظر شما را که در ایمیل برایم فرستاده بودید در اندیشه خودتان قراردادم. ممنون از توجه شما.

  3. saied فرمودند:

    http://forum.ubuntu.ir/index.php?topic=4479.0
    ممنون از دوستانی که در این مساله همفکری می کنند.

  4. goomile فرمودند:

    سعی میکنم از دیدگاه خودم به این سوال جواب بدم.برای پاسخ به این سوال بهتره یه نگاهی به دیدگاه پیروان ادیان الهی و مادی گرایان به نقش زن و مرد بیاندازیم,این دیدگاه ها اشتراکات زیادی دارند همانطورکه تفاوت هایی دارند در واقع پیروان ادیان الهی معتقدند که این تدبیری الهی است اما مادی گرایان سعی وخطاها و آزمون های طبیعت را در این امر دخیل میدانند اما هر دو معتقدند برای رشد و بقای صحیح بشریت به دو نقش برای انسان نیاز است این دو نقش علاوه بر تفاوت های جنسی باید تفاوت های روحی و خلقی که تشکیل دهنده شخصیت یک زن یا مرد است را دارا باشند(توضیح کامل نقش زن و مرد بسیار زیاد که من واردش نمیشم)در ابتدای خلقت تمایز نقش زن ومرد براساس ویژگی های جنسی صورت گرفت و این تمایز تقریبا همانند سایر حیوانت ایجاد شد اما با پیشرفت انسان از لحاظ فکری برای این دو نقش تعریف های کاملتری ارائه شد اما این تعریف ها همچنان حاوی مبانی مرد سالارانه بود ولی با ظهور ادیان الهی برای این دو نقش تعریف های بهتری ارائه شد اما چون ادیان الهی برای تمایز هر چه بیشتر نقش زن و مرد و شکل گیری نوع کاملتری از این دونقش حریم ها و مرز های بسیاری برای دو جنس مونث ومذکر در نظر گرفت که از نظر مادی گرایان سخت گیرانه بود و فاقد صلاحیت برای استفاده کامل از پتانسیل های دو جنس مونث ومذکر,اما همچنان پیروان ادیان الهی استدلال های محکمی داشتند اما در بعضی موارد توان پاسخگویی مخصوصا در قبال جنس مونث را نداشتند اما لازم به ذکر است که هیچ کدام از دو دیدگاه مانع حقوقی برای جلوگیری از پذیرفتن نقش های مخالف توسط جنس های مخالف نداشتند به جز در مواردی که پیروان ادیان الهی موانع ای قرار داده بودند که علت آن همان متمایز نگه داشتن نقش زن و مرد ذکرمی شد.
    اما در قرن های بخاطر نیاز به نیروی انسانی برای پیشرفت سریع تر خلاءای در نقش مرد ایجاد شد که برای پر کردن آن از جنس مونث استفاده شد اما برای این تغییر نیاز به آماده کردن جنس مونث برای پذیرش نقش مرد بود,این تغییر در جوامع ای که موانع ای نداشتند به شکل صحیح تری انجام شد اما در جوامع ای که همچنان موانع بسیاری داشتند این تغییر به شکل غیر صحیح انجام شد و روند خیلی کندی داشت در نتیجه زنان وارد نقش های مردانه می شدند اما همچنان دیدگاه و رویکردی زنانه داشتند که موجب می شد نتوانند در کنار مردان هم نقش خود فعالیت کنند.

  5. saied فرمودند:

    ممنون از نظر ارزشمند شما. همان طور که در انجمن اوبونتو که لینکش رو در بالا دادم اشاره کردم عوامل زیادی در شکل گیری این مساله نقش داشتند ولی به اعتقاد بنده عوامل اصلی این مساله همانا ۱-تفاوت بین زن و مرد ۲-افتادن اجتماع نرم افزار آزاد در سیکل منفی مشارکت خانم ها است. حالا بنا به فرهنگ و شرایط مختلف اجتماعی دلایل دیگری هم بودند ولی به اعتقاد بنده این دو مساله تقریبا ۸۰٪‌ ریشه این مساله رو تشکیل می دهند. باز باید در این زمینه به مطالعه بپردازیم. هنوز برای تحلیل زود است (:
    شاید لازم باشه قبل از ادامه این مطالب یک سری مقاله در مورد تفاوت‌های بین زن و مرد بنویسم.
    در هر صورت به مساله کاملا درستی اشاره فرمودید و باز از شما تشکر می کنم.

  6. توکلی فرمودند:

    در مورد اون ۸۰% که فکر می کنید دلایل اصلی هستند:
    هر دو به نظر من درست هستند. ولی درباره ی مورد دوم هم باید توجه داشت که از نرم افزار آزاد هم بگذریم، باز هم توی نرم افزارهای غیر آزاد درصد مشارکت خانم ها نسبت به آقایان خیلی کمتر است، حالا نمی دونم این سیکله اونجا هم افتاده یا نه :)
    در مورد اول هم خییییلی موافقم. ولی یک سؤال می ماند. مرد ها و زن ها تقریباً دیگه خودشان می دانند که یک تفاوت هایی بینشان وجود دارد. یک مثال خیلی کوچکش هم همین خانه داری است. اکثر خانه داری ها را خانم ها انجام می دهند، به دلیل این که اگه این کار بیفته دست مرد معلوم نیست که چه بلایی سر خانه بیاید :) پس خود این دو جنس مخالف می دانند که توی چه زمینه هایی می تونند خوب عمل کنند.
    خوب، اگر واقعاً همچین آگاهی وجود دارد، پس چرا توی دانشگاه آمار ورودی رشته های کامپیوتر در دو جنسیت، نشان دهنده ی درصد بسیار بالای خانم در مقابل درصد خیلی کمتر مرد است؟
    (البته سایر کشورها را نمی دانم، شاید این آمار در کشورهای دیگر برعکس ما باشد و تقریباً متعادل با همین نمودار درصد مشارکت باشد، و ممکنه توی ایران به بعضی دلایل فرهنگی و اجتماعی و …. این اتفاق افتاده باشد، نمی دانم)

  7. سعید فرمودند:

    توکلی جان،‌ تفاوت های ظاهری شاید خیلی منظور نباشه. چه بسا مردان در آشپزی برای حجم بالا از خانم ها هم بهتر کار کنند. نمونه اش همین هییت های امام حسین (ع) اکثرا آشپزها مرد هستند. یا حتی رستوران ها. تفاوت ها یک لایه پایین تر در قسمت نگرش مسایل دنیا یا همون جهان بینی هست. (الان کتاب مردان مریخی زنان ونوسی را در این مورد دارم مطالعه می کنم). در مورد آمار شاید اون آمار در دانشکده شما باشه. در دانشگاه ما برعکسه. یعنی از ۹۵ نفر ورودی کامپیوتر لیسانس دوره ما ۲۵ الی ۳۰ دختر بودند بقیه پسر.

  8. دونده فرمودند:

    من نظرم اینه که سهمیه بندی کنیم
    یعنی ورود آقایون رو به این عزصه کمتر کنیم تا به نتیجه برسیم یعنی تعداد برابر بشه.
    این محدودیت نیست بلکه مصونیت است

  9. نیکو فرمودند:

    کم کردن تعداد آقایون تاثیری در زیاد شدن تعداد خانم ها یا تشویق اونا به این سمت، نداره.
    مهم ترین چیزی که باعث می شه خانم ها از دنیای نرم افزارهای آزاد دوری کنن، رفتارهای نامناسب آقایون هست که خیلی وقت ها هم ناخواسته و به طور غیر عمد صورت می گیره، مثل شوخی ها و جوک های نابجا… اگه آقایون بتونن این رفتارهای خودشون رو کنترل کنن یا بدون توجه به جنسیت به کارشون بپردازن، ۱۰۰% تعداد خانم ها هم کم کم بیشتر می شه.

  10. زهره فرمودند:

    من با این مساله که رفتار نامناسب اقایون باعث عدم حضور خانم ها میشه مخالفم
    تو فروم یا کانال گفتگو جنسیت مطرح نیست ، همه جمع شدن که به هم کمک و هم فکری کنند . به نظر من دلایل زیر میتونه موثر باشه
    عدم آگاهی خانم ها از نرم افزار آزاد
    نبودن راهنما و الگوی مناسب
    شرایط جامعه
    اختلاف شخصیتی زن و مرد

    شاید بهتر جواب این سوال ها رو هم پیدا کنیم که چرا تو زمینه کارهای کامپیوتری خانم ها کمتر سراغ کد زدن و تست کارهای تکنیکی میرن و نسبت به آقایون دیرتر سراغ کامپیوتر میرن

  11. نیکو فرمودند:

    منم با همه اون موارد موافقم ولی به موردی که خودم گفتم، معتقدم و خودم هم بارها به عینه دیدمش. در فروم یا کانال زمانی تا جنسیت مطرح نیست که خانم ها به صورت ناشناس حضور داشته باشن، به محض این که آقایون از خانم بودن فرد مطلع می شن، چه از روی عمد و چه ناخواسته خوشمزگی های بی موردی می کنن که اصلاً جالب نیست و می تونه موجب زده شدن خیلی از خانم ها بشه. تو log fıle من از این نمونه ها زیاد هست، چه کانال داخلی و چه کانال خارجی؛ فروم ها هم که دیگه بماند…!

  12. سعید فرمودند:

    همم…
    به نظر من این رفتارهای نامناسب خیلی تاثیر منفی دارند ولی همه مساله این نیست. به نظر من یک سری عوامل دست به دست هم میدهند و حضور خانمها را در تعداد متاسفانه زیادی نقش اجتماعی محدود می کنند که در فروم اوبونتو بنده و دوستان عزیز دیگر اشاراتی کردیم.

  13. زهره فرمودند:

    من این مورد را قبول ندارم ، به احتمال کم هم ، اگه چنین مساله ای هم باشه ، نباید فکر کرد که همه اینطور هستند و خانم ها زده بشن . آدم وقتی با مشکلی روبرو میشه سعی میکنه حلش کنه نه اینکه کلا صورت مساله رو پاک کنه .
    دلیل اصلی این نیست به نظر من این مورد شاید ۱٪ قضیه باشه

  14. زهرا فرمودند:

    این مساله می تونه دلایل زیادی داشته باشه . هر چند که من به این تفکیک جنسیتی تو دنیای اپن سورس هیچ اعتقادی ندارم و معتقدم باید به همه به عنوان یک انسان نگاه کنیم ولی دلایلی رو که احساس می کنم منجر به این قضیه شده می گم .
    اول اینکه خیلی از خانوما هیچ اطلاع زیادی در مورد این قضیه ندارن . خیلیاشون نمی دونن که اصلا کانالای IRC وجود داره که ملت میان مشکلاتشونو مطرح می کنن و جواب می گیرن که این قضیه ناشی از حس کنجکاوی کمتر خیلی از خانوما نسبت به آقایون تو این قضیه اس . نمی دونم چرا ولی خیلیاشون هیچ علاقه زیادی به وبگردی و یا اصلا سرک کشیدن تو دنیای دیجیتال رو ندارن .
    یه دلیل دیگه که هست اینه که خیلیا احساس می کنن اگه بیان سراغ لینوکس یا اپن سورس کار بشن یا بیان تو IRC یه جورایی وقتشونو تلف کردن که این اشتباه محضه . چون به هر حال ویندوز جدا از اینکه یه کم راحت تره و هر بی سوادی دو روزه از سیر تا پیازشو یاد می گیره همه کامپیوترهای اطرافشون هم هم متاسفانه ویندوزین و همین قضیه باعث می شه فکر کنن اگه برن سراغ لینوکس اولا وقت می بره تا روش مسلط بشن ثانیا وقتی پای سیستم خودشون نیستن بازم باید با همون سیستمای ویندوزی کار کنن .بعدشم با خودشون میگن خوب وقتی ویندوز مشکل منو حل می کنه چرا بیام سراغ لینوکس ؟!
    علت دیگه اش شرایط اجتماعیه که البته این قضیه خیلی مفصله . تو خیلی از جوامع آقایون تو خیلی از موارد مخصوصآ تو این جور مسایل خودشونو برتر از خانوما می دونن و واقعآ احساس می کنن اگه یه خانوم بیاد و به سوالشون جواب بده شانشون میاد پایین و خیلیاشون هم هستن که اصلآ نمی تونن ببینن که یه خانوم از اونا بیشتر می فهمه و اگه چنین چیزی رو ببینن انقدر سعی می کنن اون خانومو اذیت کنن که خودش با پای خودش بذاره بره . ( دوست دارم این جور مردا رو بزنم لهشون کنم )
    یه مساله دیگه ای هم که هست اینه که خیلی از دخترا معمولآ از بچگی به مادرشون نگاه می کنن و سعی می کنن مثل اون باشن و همینطور پسرا هم به پدراشون و معمولآ این باباها هستن که بیشتر کارای فنی انجام می دن . واسه همین پسرا بیشتر دنبال کارای فنی می رن و به این قضیه بیشتر علاقه نشون می دن به علاوه انجام این جور کارا خیلی حس خلاقیت و کنجکاویشونو پرورش می ده .
    یه دلیل دیگه اشم می تونه یه جورایی ترس از تجربه کردن باشه . آخ انقدر لجم می گیره وقتی یه سری رو می بینم که از ترس خراب شدن سیستمشون یا پاک شدن اطلاعاتشون یا اصلا عدم موفقیتشون خودشونو از خیلی از تجربه های قشنگ محروم می کنن ! یکی نیست بهشون بگه بابا تا خودت نزنی پدر سیستمتو در نیاری هیچی از کامپیوتر یاد نمی گیری !
    آخرشم اینکه همه این مشکلاتی که گفتم هیچ کدوم در مورد خودم صدق نمی کنه ! شاید به خاطر همینم هست که من الان اپن سورسیم !

  15. زهرا فرمودند:

    راستی یه چیزی ساعت بلاگت اشتباهه ! یعنی به وقت گرینویچه ! درستش کن ! ناسلامتی داری تو ایران زندگی می کنی !

  16. زهرا فرمودند:

    نه اشتباه کردم گرینویچ نیست ! یه کم نزدیکتره ! حالا هر جا هست مهم نیست . فقط درستش کن !

  17. سعید فرمودند:

    با سلام و عرض ادب خدمت شما
    ممنون از اینکه در این بحث شرکت فرمودید. در مورد مشکل سایت هم صددرصد اصلاح می کنم هر چند مشکلات این سایت خیلی بیشتر از این حرفاست که امیدوارم هر چه سریعتر بتونم اصلاح کنم.
    ممنون از حسن توجه و اندیشه ارزشمند شما

اندیشه نیک شما